6 marca 2026 r. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu opublikowało ekspertyzę zewnętrzną autorstwa kmdr. (w st. spocz.) dr. inż. Andrzeja Jacucha z Wojskowej Akademii Technicznej. Dokument ocenia możliwości wykorzystania planowanej infrastruktury portowej w Lubiatowie-Kopalinie dla celów obronności państwa oraz strategicznych przerzutów wojskowych NATO.

Co wynika z ekspertyzy?

Ekspert WAT stwierdza, że rozważany port posiada cechy strategiczne wykraczające poza standardowe wymagania zdefiniowane w dokumentach dotyczących mobilności wojskowej. Wskazuje pięć konkretnych przewag:

Po pierwsze, lokalizacja na otwartym morzu eliminuje ryzyko blokady Zatoki Gdańskiej, które realnie zagraża portom trójmiejskim. Bezpieczna odległość od Obwodu Królewieckiego ogranicza ekspozycję na rosyjskie systemy antydostępowe. Jednocześnie bliskość wschodniej flanki NATO umożliwia szybsze przemieszczanie sił niż z portów zachodnioeuropejskich.

Po drugie, dostępność rozległych terenów w bezpośrednim sąsiedztwie infrastruktury portowej, w tym terenów pobudowlanych elektrowni jądrowej, stworzy największy w kraju obszar do jednoczesnego przyjęcia, gromadzenia i redysponowania sprzętu wojskowego.

Po trzecie, port zapewni strategiczną redundancję wobec portów trójmiejskich i Świnoujścia. W kontekście zagrożeń hybrydowych i działań dywersyjnych możliwość dywersyfikacji punktów wejścia sił sojuszniczych na wschodniej flance nabiera krytycznego znaczenia. Ekspert wskazuje też na scenariusz morskiego przerzutu wojsk do krajów bałtyckich w przypadku zablokowania korytarza suwalskiego.

Po czwarte, jako nowa inwestycja port może być projektowany od podstaw z uwzględnieniem wymogów infrastruktury cywilno-wojskowej. W przeciwieństwie do istniejących portów komercyjnych, które wymagają kosztownej adaptacji, Port Haller może implementować najlepsze praktyki z operacji Atlantic Resolve i ćwiczeń Defender Europe już na etapie projektu. Automatycznie spełni też kryteria finansowania z unijnego instrumentu CEF.

Po piąte, poprzez połączenie z drogami ekspresowymi S6 i S7 oraz zmodernizowanymi liniami kolejowymi nr 229 i 230, włączonymi w korytarz TEN-T Bałtyk–Adriatyk, port integruje się z priorytetowymi korytarzami mobilności wojskowej UE. Układ ten pozwala na sprawne przemieszczanie sił w kierunku wschodnim i południowym z pominięciem aglomeracji trójmiejskiej.

Ocena końcowa eksperta

Kmdr Jacuch konkluduje, że Port Haller mógłby wypełnić lukę w systemie portowym NATO między portami zachodnimi na Morzu Północnym a wschodnimi na Morzu Bałtyckim, oferując równowagę między bezpieczeństwem a bliskością teatru działań. Ekspert rekomenduje kontynuację prac i dalsze konsultacje z Ministerstwem Obrony Narodowej, NATO oraz US Transportation Command.

Ekspertyza powstała na zlecenie posła Kacpra Płażyńskiego, inicjatora projektu Port Haller i Przewodniczącego Sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

Pełny tekst ekspertyzy dostępny jest do pobrania na naszej stronie, w zakładce: DOKUMENTY.