Budowa dużego terminalu masowego we Władysławowie jest ryzykownym pomysłem. W mieście, do którego ludzie przyjeżdżają na wakacje, uciążliwości przemysłowe mogą uderzyć w firmy i dochody mieszkańców. Przy planowanych nakładach około miliarda złotych [3], rząd powinien przede wszystkim przygotować Port Haller jako podstawowy port, który może skuteczniej wykorzystać zaplecze powstające w Choczewie.
Władysławowo może narazić na straty to, na czym dziś zarabia.
Pensjonaty, restauracje i sklepy rozwijano tu przez lata z myślą o turystach. Ich właściciele potrzebują gości, którzy chcą wracać nad morze. Więcej ciężarówek, hałas i ewentualne pylenie mogą pogorszyć warunki wypoczynku. Dlatego, lokalizacja tak dużego terminalu przy turystycznym mieście zasługuje na zdecydowaną krytykę.
Trzeba zbadać także możliwe skutki dla Chałup, Kuźnicy, Jastarni i Jastrzębiej Góry. Dziś nie znamy zasięgu przyszłych uciążliwości ani strat turystyki. Bez tych ustaleń trudno uznać wybór Władysławowa za dobrze uzasadniony. Rząd powinien chronić ludzi, którzy mają tu domy, firmy i oszczędności, a ich obawy potraktować poważnie przed podjęciem decyzji.
Władysławowo powinno wyciągnąć wnioski z doświadczeń Gdańska
SmogLab opisał skargi mieszkańców gdańskich dzielnic portowych na pylenie węgla i naftokoksu. [16] Dla Władysławowa to ostrzeżenie przed konfliktem, który po uruchomieniu przeładunków może być trudny do rozwiązania. W miejscowości wypoczynkowej stawką są również decyzje turystów, którzy mogą wybrać spokojniejsze miejsce na urlop.
Polihalit, ten „czysty” minerał, ten rzekomo łagodny nawóz, pyli bardziej niż węgiel. Nie odrobinę. Nie sporadycznie. Pyli drobniej. Tam, gdzie gruby pył węglowy opada na hałdę, mikroskopijne cząstki polihalitu unoszą się w powietrzu i wędrują z wiatrem nad plaże, nad promenady, nad otwarte okna pensjonatów.
Za utrzymanie portu trzeba płacić długo po jego otwarciu
Falochrony i pogłębiony tor mogą zmieniać ruch piasku i wymagać regularnych prac przy brzegu. Wodne Sprawy opisują wpływ obecnego portu jako lokalny i odrzucają przypisywanie mu erozji w Kuźnicy. [15] Większa infrastruktura wymaga osobnych obliczeń. Władysławowo trzeba więc ocenić również przez przyszłe koszty ochrony wybrzeża.
W przykładowym obliczeniu dodatkowe 10 mln zł rocznie przez 30 lat odpowiada dziś około 154 mln zł przy stopie 5%. To scenariusz, a nie wycena rozbudowy Władysławowa. Pokazuje jednak, jak znaczące mogą być wydatki po zakończeniu budowy. Jeśli pokryje je państwo, zapłacimy za nie ze wspólnego budżetu. Same korzyści z krótszego dowozu minerału nie wystarczą do oceny tego rachunku.
Port Haller daje powody, żeby właśnie tam skierować prace przygotowawcze
W Choczewie powstaje zaplecze dla elektrowni jądrowej. Program z 2023 r. przewidywał ponad 4,7 mld zł na drogi, kolej i infrastrukturę hydrotechniczną, z której mogliby korzystać inni inwestorzy. [7] Wykorzystanie części tego zaplecza przez Port Haller może ograniczyć budowanie podobnych dróg i sieci drugi raz. To konkretny argument za wsparciem inicjatywy.
Haller można rozwijać etapami, z Ro-Ro jako podstawową funkcją i osobno przygotowanym terminalem minerału. Daje to możliwość dostosowania kolejnych nakładów do klientów i finansowania. Od początku można też zaplanować dojazd, strefy oddzielające terminal od otoczenia oraz zamkniętą obsługę ładunku. Także w Choczewie trzeba chronić mieszkańców, turystykę i przyrodę. Właśnie dlatego warto przeznaczyć środki na przygotowanie dobrego projektu i sprawdzenie oszczędności.
Rząd powinien nadać priorytet Portowi Haller
Planowane wydobycie około 4 mln ton rocznie nie gwarantuje dostaw do konkretnego portu. [3, 4] Zanim powstanie terminal, potrzebne są umowy z producentem i porównanie kosztów całej trasy. We Władysławowie ryzyko gospodarcze trzeba dodatkowo zestawić z możliwymi stratami turystyki i kosztami ochrony brzegu.
Za właściwy kierunek uważam polityczne wsparcie Portu Haller i rozpoczęcie konkretnych prac przygotowawczych. Władysławowo ma już turystyczną gospodarkę, której nie warto narażać bez przekonującego uzasadnienia. Rząd powinien wyjaśnić, dlaczego miałby podejmować tam takie ryzyko, skoro istnieje koncepcja wspólnego zaplecza w Choczewie.
Źródła: [3] Hubert Bierndgarski, Władysławowo ma szansę na port zewnętrzny. Trwa analiza inwestycji, PortalMorski.pl, 19.08.2026
[4] KGHM, Cooperation between KGHM Polska Miedź S.A. and the Pomorskie Voivodship on the planned polyhalite mine in the Bay of Puck area, lipiec 2026
[5] Investmap, Za ok 1,2 miliarda złotych w Gdańsku powstaje T5 – terminal instalacyjny dla morskich elektrowni wiatrowych; podany koszt prawie 1,18 mld zł
[6] NDI, We are building the T5 Terminal for offshore wind farms, 10.04.2025
[7] Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Program wspierania inwestycji infrastrukturalnych związanych ze strategiczną infrastrukturą energetyczną w województwie pomorskim, 20.06.2023
[8] Pomorski Urząd Wojewódzki, Linia kolejowa 230. Decyzja lokalizacyjna wydana, 26.02.2026
[9] International Bulk Journal, RBT signs major land and handling deal with Sirius Minerals, 19.07.2018
[10] Redcar Bulk Terminal, About Us; potwierdzenie historycznej umowy z lipca 2018 r.
[11] WorldCargo News, RBT/Sirius ink major land and handling deal, 12.07.2018; wykorzystano publiczny tytuł i wprowadzenie
[12] Dariusz Bernacki, Christian Lis, Investigating the Sustainable Impact of Seaport Infrastructure Provision on Maritime Component of Supply Chain, Energies 2021, 14(12), 3519; DOI 10.3390/en14123519. Wykorzystano abstrakt potwierdzony na stronie uczelni
[13] Beatriz Tovar, Sergio Jara-Díaz, Lourdes Trujillo, Econometric estimation of scale and scope economies within the Port Sector: a review, Maritime Policy & Management 2007, 34(3), 203-223; DOI 10.1080/03088830701342932. Wykorzystano abstrakt i opis bibliograficzny
[14] Actia Forum, Analiza konkurencyjności alternatywnych ciągów transportowych łączących wybrany ośrodek intermodalny lądowej części korytarza Bałtyk-Adriatyk z ośrodkiem Szwecji środkowej, 31.05.2022; s. 112-114 według numeracji opracowania, strony 113-115 PDF
Załączony dokument PDF; opracowanie na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego
[15] Piotr Szmytkiewicz, Oddziaływanie portu we Władysławowie na brzegi Półwyspu Helskiego, Wodne Sprawy, 4.05.2023
[16] Klaudia Urban, Trwa koszmar mieszkańców Gdańska. Lekarze polecili wyprowadzkę, SmogLab, 31.07.2024; reportaż o relacjach mieszkańców, nie model emisji polihalitu
[17] ICL, Safety Data Sheet: Polysulphate Standard, Polysulphate Granular, rewizja 29.03.2023, sekcje 2, 6-8. Karta konkretnego produktu handlowego, nie charakterystyka przyszłego urobku KGHM
