{"id":1567,"date":"2026-06-19T19:23:09","date_gmt":"2026-06-19T19:23:09","guid":{"rendered":"https:\/\/porthaller.pl\/?p=1567"},"modified":"2026-06-21T09:25:58","modified_gmt":"2026-06-21T09:25:58","slug":"port-haller-i-panstwo-ktore-wie-po-co-istnieje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/porthaller.pl\/index.php\/port-haller-i-panstwo-ktore-wie-po-co-istnieje\/","title":{"rendered":"Port Haller i pa\u0144stwo, kt\u00f3re wie, po co istnieje."},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Kiedy pada pytanie, czy pa\u0144stwo powinno anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w projekt Portu Haller, odpowied\u017a zbyt cz\u0119sto zaczyna si\u0119 od ksi\u0119gowo\u015bci. Od kosztu, tabeli, rubryki i nie\u015bmiertelnego pytania: \u201esk\u0105d pieni\u0105dze?\u201d. To pytanie trzeba zada\u0107, ale nie wolno sprowadza\u0107 ca\u0142ej sprawy wy\u0142\u0105cznie do niego. Pa\u0144stwa nie buduje si\u0119 z ostro\u017cno\u015bci. Pa\u0144stwa buduje si\u0119 z decyzji, kt\u00f3re przez kilka pierwszych lat wygl\u0105daj\u0105 na przesad\u0119, a po dw\u00f3ch dekadach okazuj\u0105 si\u0119 oczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Mariana Mazzucato, autorka \u201eThe Entrepreneurial State\u201d, opisa\u0142a w\u0142a\u015bnie ten mechanizm: wielkie prze\u0142omy rzadko rodz\u0105 si\u0119 tam, gdzie ryzyko zosta\u0142o ju\u017c policzone, zabezpieczone i wpisane w arkusz zwrotu z kapita\u0142u. Rodz\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej. W miejscu, w kt\u00f3rym rynek jeszcze si\u0119 waha, a pa\u0144stwo potrafi nada\u0107 kierunek.<\/p>\n\n\n\n

W neoliberalnej narracji pa\u0144stwo jest stra\u017cnikiem nocnym. Ma pilnowa\u0107 porz\u0105dku, naprawia\u0107 awarie, czasem dop\u0142aci\u0107 do tego, czego prywatny kapita\u0142 nie chce dotkn\u0105\u0107. Mazzucato odwraca t\u0119 narracj\u0119. Pokazuje pa\u0144stwo jako inwestora pierwszej instancji: cierpliwego, nara\u017conego na pora\u017cki, finansuj\u0105cego etap, kt\u00f3rego prywatny kapita\u0142 najcz\u0119\u015bciej unika, bo jeszcze nie umie go wyceni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jej ksi\u0105\u017cka nie broni biurokracji. Broni pami\u0119ci o tym, \u017ce za wielkimi prze\u0142omami rzadko stoj\u0105 wy\u0142\u0105cznie samotne jednostki, a cz\u0119\u015bciej instytucje, ryzyko publiczne i pa\u0144stwo, kt\u00f3re mia\u0142o odwag\u0119 my\u015ble\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c jedna kadencja. Internet wyr\u00f3s\u0142 z ARPANET-u i finansowania Departamentu Obrony USA. GPS by\u0142 technologi\u0105 wojskow\u0105, zanim sta\u0142 si\u0119 oczywist\u0105 funkcj\u0105 w telefonie. Ekrany dotykowe, rozpoznawanie g\u0142osu, mikroprocesory, technologie wykorzystywane p\u00f3\u017aniej przez Apple w iPhonie, powsta\u0142y dzi\u0119ki ekosystemowi publicznego finansowania: DARPA, NASA, NSF, NIH, SBIR. Prywatny geniusz nie znika z tej historii. Po prostu nie jest sam.<\/p>\n\n\n\n

Mazzucato opisuje r\u00f3wnie\u017c sektor farmaceutyczny. Przez dekady ameryka\u0144ski NIH finansowa\u0142 badania podstawowe, kt\u00f3rych rynek nie chcia\u0142 finansowa\u0107 w pe\u0142nej skali, bo ich wynik by\u0142 niepewny, odleg\u0142y i trudny do zmonetyzowania. Dopiero p\u00f3\u017aniej pojawiali si\u0119 komercyjni zwyci\u0119zcy. To nie jest zarzut wobec biznesu. To opis podzia\u0142u r\u00f3l: sektor publiczny przejmuje niepewno\u015b\u0107, sektor prywatny wchodzi, gdy ryzyko staje si\u0119 policzalne.<\/p>\n\n\n\n

\n

Sens tezy Mazzucato jest prosty: nie ma innowacyjnego rynku bez wcze\u015bniejszej, cierpliwej i cz\u0119sto niewidocznej inwestycji publicznej. Pa\u0144stwo nie tylko koryguje rynek. Pa\u0144stwo potrafi tworzy\u0107 rynek.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Port jako narz\u0119dzie sprawczo\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Port jest najstarszym instrumentem sprawczo\u015bci pa\u0144stwa morskiego. Kto ma port, ten nie tylko przyjmuje \u0142adunek. Ten decyduje, kt\u00f3r\u0119dy p\u0142ynie handel, gdzie powstaje magazyn, dok\u0105d jedzie kolej, gdzie rodzi si\u0119 praca i kto pobiera ekonomiczn\u0105 rent\u0119 ze swojego po\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Port Haller jest pr\u00f3b\u0105 wyrwania polskiej logistyki z defensywnej roli, w ramach kt\u00f3rej tylko przygl\u0105damy si\u0119 cudzym szlakom i cierpliwie znosimy cudze w\u0105skie gard\u0142a. Polska le\u017cy na osi Ba\u0142tyk-Adriatyk. To zdanie powtarzano tyle razy, \u017ce prawie przesta\u0142o ju\u017c cokolwiek oznacza\u0107. A przecie\u017c znaczy bardzo du\u017co: po\u0142o\u017cenie jest aktywem tylko wtedy, gdy jest uzbrojone w infrastruktur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Bez infrastruktury geografia jest dekoracj\u0105. Z infrastruktur\u0105 staje si\u0119 polityk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku Portu Haller ten argument jest tym mocniejszy, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu infrastrukturalnego ju\u017c powstaje. Inwestycje drogowo-kolejowe towarzysz\u0105ce elektrowni j\u0105drowej Lubiatowo-Kopalino liczone s\u0105 w miliardach z\u0142otych. W materia\u0142ach Port Haller wskazano kwot\u0119 4,76 mld z\u0142 jako warto\u015b\u0107 infrastruktury dost\u0119powej, kt\u00f3ra zmienia rachunek ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Nie budujemy portu w pr\u00f3\u017cni. Budujemy go przy korytarzu, kt\u00f3ry i tak zostanie uzbrojony.<\/p>\n\n\n\n

Nie tylko Choczewo. P\u00f3\u0142nocna kotwica<\/strong><\/p>\n\n\n\n


W roku 2029 ma zosta\u0107 uruchomiony tunel bazowy Semmering, ostatni brakuj\u0105cy element kolejowego Korytarza Ba\u0142tyk-Adriatyk. To nie jest odleg\u0142a austriacka ciekawostka. To wydarzenie, kt\u00f3re zmieni map\u0119 przep\u0142yw\u00f3w towarowych Europy \u015arodkowej. Od port\u00f3w Adriatyku, przez Austri\u0119, Czechy, \u015al\u0105sk i Pomorze, powstaje ci\u0105g, kt\u00f3rego p\u00f3\u0142nocnym uj\u015bciem musi by\u0107 Ba\u0142tyk.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi Polska nie przygotuje w\u0142asnej przepustowo\u015bci, strumie\u0144 \u0142adunku nie zniknie. Znajdzie inne uj\u015bcie. Tak dzia\u0142a logistyka. Jest cicha, zimna i ma\u0142o patriotyczna. Idzie tam, gdzie jest miejsce, czas i koszt.<\/p>\n\n\n\n

Dane Ro-Ro <\/strong>pokazuj\u0105 t\u0119 logik\u0119 bez retoryki. W 2024 roku port Szczecin-\u015awinouj\u015bcie obs\u0142u\u017cy\u0142 468 346 jednostek frachtowych, Gdynia 201 566, a Gda\u0144sk 28 212. \u0141\u0105cznie polskie porty osi\u0105gn\u0119\u0142y oko\u0142o 698 tys. jednostek frachtowych, przy wzro\u015bcie rok do roku. Jednocze\u015bnie drobnica promowa \u015awinouj\u015bcia pozostawa\u0142a poni\u017cej poziomu z 2021 roku. To nie jest obraz zapa\u015bci. To obraz systemu, kt\u00f3ry pracuje intensywnie, ale bez komfortowego marginesu bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Idea, nie fetysz inwestycyjny<\/strong><\/p>\n\n\n\n


Si\u0142a sprawcza tego projektu polega na prostym przekonaniu: Polska nie musi by\u0107 wy\u0142\u0105cznie zapleczem cudzej logistyki. Mo\u017ce by\u0107 organizatorem przep\u0142yw\u00f3w. Mo\u017ce budowa\u0107 porty, kt\u00f3re nie tylko obs\u0142uguj\u0105 rynek, ale r\u00f3wnie\u017c tworz\u0105 nowy rynek. Mo\u017ce my\u015ble\u0107 w czasie d\u0142u\u017cszym ni\u017c kadencja, konferencja i cykl medialny.<\/p>\n\n\n\n

Port Haller<\/strong> staje si\u0119 symbolem dojrzalszego pa\u0144stwa. Pa\u0144stwa, kt\u00f3re rozumie, \u017ce infrastruktura nie jest kosztem ubocznym rozwoju, ale jego warunkiem. Pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie pyta wy\u0142\u0105cznie, czy prywatny inwestor ju\u017c przyszed\u0142, lecz potrafi zapyta\u0107, co trzeba zrobi\u0107, aby chcia\u0142 przyj\u015b\u0107 za pi\u0119\u0107, siedem, dziesi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n\n\n\n

Odpowied\u017a sceptykom<\/strong>
Argument sceptyczny brzmi zwykle elegancko: gdyby projekt by\u0142 dobry, prywatni inwestorzy sfinansowaliby go sami. Jest w tym zdaniu poz\u00f3r rozs\u0105dku i powa\u017cny b\u0142\u0105d. Ono zak\u0142ada, \u017ce rynek finansuje przysz\u0142o\u015b\u0107 w momencie, w kt\u00f3rym przysz\u0142o\u015b\u0107 jest jeszcze nieczytelna. Tymczasem rynek cz\u0119\u015bciej finansuje przysz\u0142o\u015b\u0107 dopiero wtedy, gdy kto\u015b wcze\u015bniej zap\u0142aci\u0142 za jej rozpoznanie.<\/p>\n\n\n\n

Tak by\u0142o z technologiami cyfrowymi. Tak by\u0142o z cz\u0119\u015bci\u0105 farmacji. Tak by\u0142o z energi\u0105, kosmosem, obronno\u015bci\u0105 i infrastruktur\u0105. Prywatny kapita\u0142 przychodzi szybciej tam, gdzie pa\u0144stwo wykona\u0142o pierwszy ruch: wytyczy\u0142o kierunek, zabezpieczy\u0142o dost\u0119p, obni\u017cy\u0142o niepewno\u015b\u0107 i stworzy\u0142o warunki gry.<\/p>\n\n\n\n

Port Haller powinien by\u0107 rozumiany w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b. Jako pierwszy ruch. Nie przeciw rynkowi, ale przed rynkiem.<\/p>\n\n\n\n


Mazzucato przypomina, \u017ce najwi\u0119ksze gospodarki nie ros\u0142y dzi\u0119ki temu, \u017ce pa\u0144stwo sta\u0142o z boku i czeka\u0142o na perfekcyjny biznesplan. Ros\u0142y, bo potrafi\u0142y inwestowa\u0107 w to, czego jeszcze nie by\u0142o, ale co mog\u0142o sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 nowego rynku.<\/p>\n\n\n\n

oprac. Juliusz Grabowski<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy pada pytanie, czy pa\u0144stwo powinno anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w projekt Portu Haller, odpowied\u017a zbyt cz\u0119sto zaczyna si\u0119 od ksi\u0119gowo\u015bci. Od kosztu, tabeli, rubryki i nie\u015bmiertelnego pytania: \u201esk\u0105d pieni\u0105dze?\u201d. To pytanie trzeba zada\u0107, ale nie wolno sprowadza\u0107 ca\u0142ej sprawy wy\u0142\u0105cznie do niego. Pa\u0144stwa nie buduje si\u0119 z ostro\u017cno\u015bci. Pa\u0144stwa buduje si\u0119 z decyzji, kt\u00f3re przez kilka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t